Ile strun ma gitara i jak wybrać odpowiednie? Wszystko, co musisz wiedzieć o strunach gitarowych

Struny to serce i dusza każdej gitary. To one, wprawione w drganie, generują dźwięk, który następnie rezonuje w pudle lub jest przetwarzany przez elektronikę. Choć na pierwszy rzut oka mogą wydawać się prostym elementem, ich liczba, materiał i grubość mają fundamentalne znaczenie dla brzmienia, komfortu gry i charakteru instrumentu. Dowiedz się, ile strun ma gitara i jak wybrać te idealne dla siebie.

Ile strun ma gitara? Standardy i nietypowe konfiguracje

Podstawowa i najczęściej zadawana przez początkujących muzyków kwestia dotyczy tego, ile strun ma gitara. Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ponieważ zależy od typu instrumentu. Najbardziej rozpowszechnionym i uniwersalnym standardem jest standardowa gitara sześciostrunowa. Taki układ znajdziemy w większości gitar akustycznych, klasycznych i elektrycznych. Struny te strojone są zazwyczaj w standardowym stroju EADGBe, licząc od najgrubszej (E) do najcieńszej (e). Taka konfiguracja pozwala na zagranie szerokiego spektrum akordów i melodii, stanowiąc fundament dla niemal każdego gatunku muzycznego. Jednak świat gitar jest znacznie bogatszy i oferuje muzykom instrumenty o innej liczbie strun, dostosowane do specyficznych potrzeb brzmieniowych. Popularnym wariantem jest gitara 12-strunowa, która, wbrew pozorom, również bazuje na sześciu podstawowych dźwiękach. Każda struna jest w niej zdwojona – cztery najgrubsze pary strojone są w oktawach, a dwie najcieńsze w unisono. Daje to niezwykle bogate, pełne i "dzwoniące" brzmienie, często wykorzystywane w muzyce folkowej i rockowej. Z kolei w cięższych gatunkach, jak metal czy djent, popularność zdobyły gitary 7- i 8-strunowe, które dodają do standardowego zestawu grubsze struny (najczęściej niskie B, a w przypadku ósemki również F#), pozwalając na uzyskanie potężnego, niskiego brzmienia. Warto też wspomnieć o gitarach basowych, które standardowo posiadają 4 struny (EADG), choć spotyka się również wersje 5- i 6-strunowe.

Rodzaje strun gitarowych – z jakich materiałów są wykonane?

Materiał, z którego wykonane są struny, to jeden z najważniejszych czynników wpływających na brzmienie instrumentu. Wybór odpowiedniego kompletu może całkowicie odmienić charakter gitary, czyniąc jej dźwięk jaśniejszym, cieplejszym, głośniejszym lub bardziej subtelnym. Rodzaje strun gitarowych można podzielić ze względu na materiał rdzenia oraz owijki. To właśnie kombinacja tych dwóch elementów definiuje ostateczne właściwości struny. Zrozumienie różnic między nimi jest kluczowe, aby świadomie kształtować swoje brzmienie. Pamiętaj, że struny stalowe a nylonowe to podstawowy podział, którego nie wolno ignorować – założenie niewłaściwego typu strun może nieodwracalnie uszkodzić instrument.

Oto najpopularniejsze materiały strun gitarowych i ich charakterystyka:

• struny nylonowe, przeznaczone wyłącznie do gitar klasycznych i flamenco; ich rdzeń wykonany jest z włókien nylonowych, a trzy struny basowe posiadają metalową owijkę (najczęściej posrebrzaną miedź); charakteryzują się ciepłym, miękkim i okrągłym brzmieniem oraz znacznie niższym napięciem niż struny stalowe,
• struny z brązu (Bronze 80/20), popularny wybór do gitar akustycznych; składają się w 80% z miedzi i 20% z cynku; oferują jasne, klarowne i bardzo dźwięczne brzmienie, jednak stosunkowo szybko tracą swoje właściwości i matowieją,
• struny z fosforobrązu (Phosphor Bronze), również do gitar akustycznych; owijka z dodatkiem fosforu (zwykle ok. 92% miedzi, 7% cyny i 1% fosforu) jest bardziej odporna na korozję; zapewniają cieplejszy i bardziej zbalansowany dźwięk niż struny 80/20 oraz dłuższą żywotność,
• struny niklowane (Nickel-Plated Steel), standard w gitarach elektrycznych; stalowy rdzeń z owijką ze stali pokrytej niklem to kompromis między jasnością stali a ciepłem niklu; są uniwersalne, dobrze współpracują z przetwornikami magnetycznymi i mają przyjemną w dotyku fakturę,
• struny ze stali nierdzewnej (Stainless Steel), używane głównie w gitarach elektrycznych i basowych; są bardzo odporne na korozję i oferują bardzo jasne, agresywne i ostre brzmienie z dużą ilością wysokich tonów,
• struny powlekane (Coated Strings), dostępne zarówno do gitar akustycznych, jak i elektrycznych; posiadają ultracienką warstwę polimeru, która chroni je przed brudem, potem i wilgocią, znacząco wydłużając ich żywotność; mogą być nieco droższe i mieć minimalnie inne odczucie pod palcami.

Jak dobrać struny do gitary? Kluczowe parametry, na które warto zwrócić uwagę

Wybór odpowiednich strun to coś więcej niż tylko decyzja o materiale. Aby w pełni dopasować komplet do swoich potrzeb, stylu gry i instrumentu, należy zwrócić uwagę na kilka dodatkowych, niezwykle istotnych parametrów. To właśnie one decydują o komforcie gry, łatwości podciągania strun (bendingu) oraz ostatecznym balansie tonalnym. Zrozumienie, jak dobrać struny do gitary, to klucz do znalezienia swojego idealnego brzmienia i czerpania maksymalnej przyjemności z gry.

Grubość strun (gauge) – jak wpływa na brzmienie i komfort gry?

Grubość strun gitarowych, określana jako "gauge", to jeden z najważniejszych parametrów. Podawana jest w tysięcznych częściach cala, a na opakowaniach znajdziemy oznaczenia całego zestawu, np. "9-42" lub "10-46", co oznacza grubość najcieńszej i najgrubszej struny. Cieńsze komplety (np. .009-.042 w gitarze elektrycznej) są bardziej miękkie, co ułatwia podciąganie i granie szybkich solówek. Generują jednak mniejsze napięcie, co przekłada się na mniejszą głośność i krótszy sustain (wybrzmiewanie). Grubsze komplety (np. .012-.053 w gitarze akustycznej) oferują mocniejszy, pełniejszy dźwięk z dłuższym sustainem i są stabilniejsze w niższych strojach. Wymagają jednak więcej siły w palcach, co może być wyzwaniem, szczególnie dla początkujących. Jakie struny dla początkującego będą najlepsze? Zazwyczaj zaleca się rozpoczęcie od cieńszych kompletów, aby ułatwić sobie naukę i uniknąć bólu palców.

Owijka (winding) – roundwound, flatwound, halfwound

Rodzaj owijki, czyli drutu owiniętego wokół rdzenia struny, ma ogromny wpływ na odczucia pod palcami i charakter brzmienia. Najpopularniejsza jest owijka okrągła (roundwound), która ma wyczuwalną, prążkowaną fakturę. Struny te są jasne, dynamiczne i mają najdłuższy sustain. Ich wadą jest szybsze zużywanie progów i charakterystyczny "pisk" podczas przesuwania palców wzdłuż struny. Alternatywą jest owijka płaska (flatwound), gdzie drut owijający jest spłaszczony. Struny te są idealnie gładkie w dotyku, co eliminuje niechciane odgłosy. Ich brzmienie jest znacznie ciemniejsze, cieplejsze i bardziej "miękkie", z krótszym wybrzmiewaniem, co czyni je ulubionym wyborem gitarzystów jazzowych i basistów grających w stylu Motown. Istnieje też rozwiązanie pośrednie – owijka półokrągła (halfwound lub groundwound), która łączy cechy obu typów.

Dopasowanie strun do rodzaju gitary

Najważniejszą zasadą jest bezwzględne przestrzeganie podziału na struny do gitary klasycznej (nylonowe) i pozostałych (stalowe). Nigdy nie zakładaj strun stalowych do gitary klasycznej! Jej konstrukcja nie jest przystosowana do znacznie wyższego napięcia generowanego przez stal, co może prowadzić do wygięcia gryfu, a nawet zerwania mostka. W drugą stronę – założenie strun nylonowych na gitarę akustyczną lub elektryczną jest technicznie możliwe, ale efekt będzie niezadowalający. Dźwięk będzie bardzo cichy, pozbawiony dynamiki, a w przypadku gitary elektrycznej przetworniki magnetyczne praktycznie nie będą "widziały" drgań nylonowych strun. Wybierając struny, kieruj się przeznaczeniem: do akustyka szukaj strun z brązu lub fosforobrązu, a do elektryka – niklowanych lub ze stali nierdzewnej.

Kiedy i jak często wymieniać struny w gitarze?

Nawet najlepsze struny z czasem tracą swoje właściwości. Pot, brud z palców, wilgoć i naturalne zmęczenie materiału sprawiają, że dźwięk staje się matowy, a gra mniej komfortowa. Regularna wymiana strun w gitarze to podstawowy element dbania o instrument i klucz do utrzymania dobrego brzmienia. Pytanie, jak często wymieniać struny w gitarze, nie ma jednej odpowiedzi – zależy to od intensywności gry, rodzaju strun i indywidualnych preferencji. Profesjonalni muzycy wymieniają struny nawet przed każdym koncertem, podczas gdy amator grający sporadycznie może to robić co kilka miesięcy. Istnieje jednak kilka wyraźnych sygnałów, które świadczą o tym, że nadszedł czas na nowy komplet.

Oto najważniejsze zużyte struny gitarowe objawy:

• utrata klarowności i blasku dźwięku, struny brzmią głucho, matowo i "bez życia", a nowe akordy nie mają tej samej świeżości,
• problemy z utrzymaniem stroju, gitara bardzo szybko się rozstraja, nawet krótko po nastrojeniu, a intonacja na wyższych progach jest nieprawidłowa,
• widoczne ślady korozji lub zmiany koloru, na strunach pojawiają się rdzawe plamy, ciemne przebarwienia lub stają się one szorstkie w dotyku,
• fizyczne uszkodzenia i nierówna powierzchnia, pod palcami wyczuwalne są wgniecenia od progów, szczególnie w miejscach, gdzie najczęściej gramy.

Jeśli zauważysz którykolwiek z tych objawów, to znak, że pora na wymianę. Regularne przecieranie strun suchą szmatką po każdej grze może znacząco wydłużyć ich żywotność.