Start › Nauka i warsztat
Nauka i warsztat

Jak zacząć grać na gitarze? Kompletny poradnik dla początkujących

Jak zacząć grać na gitarze? Kompletny poradnik dla początkujących

Aby zacząć grać na gitarze, musisz dobrać rozmiar i rodzaj instrumentu do swojej budowy ciała oraz preferencji muzycznych, a następnie zadbać o jego prawidłową regulację lutniczą. Kluczem do sukcesu w pierwszych tygodniach jest opanowanie prawidłowej postawy, nauka czytania tabulatur oraz regularne, krótkie ćwiczenia, które pozwolą na bezbolesną adaptację opuszków palców. Ten poradnik krok po kroku przeprowadzi Cię przez proces wyboru sprzętu, absolutne podstawy techniczne i najczęstsze pułapki, w które wpadają samoucy.

Jaka gitara na początek i ile kosztuje?

Wybór pierwszego instrumentu determinuje komfort nauki. Gitara musi być przede wszystkim dopasowana do wzrostu. Pełnowymiarowy instrument (4/4) przeznaczony jest dla osób powyżej 150 cm wzrostu. Dla dzieci i osób drobniejszych producenci przygotowali mniejsze menzury.

Wzrost użytkownika Zalecany rozmiar gitary
Poniżej 110 cm 1/4
Ok. 110 – 130 cm 1/2
Ok. 130 – 150 cm 3/4
Osoby o drobniejszych dłoniach 7/8
Powyżej 150 cm (młodzież i dorośli) 4/4

Gitara klasyczna – miękkie struny i szerszy gryf

To najczęstszy wybór edukacyjny. Posiada miękkie, nylonowe struny (o naciągu ok. 35–45 kg), które minimalizują ból palców w początkowym okresie. Szerszy gryf ułatwia precyzyjne dociskanie strun bez przypadkowego tłumienia sąsiednich. Ciepłe brzmienie sprawdza się w muzyce klasycznej i poezji śpiewanej. Minimalny budżet na nowy, prawidłowo wykonany instrument to ok. 500–900 zł. Standardem edukacyjnym są tu modele takie jak Yamaha C40 i C30M.

Ważne: W gitarze klasycznej obowiązuje bezwzględny zakaz montażu strun metalowych! Instrument ten nie posiada stalowego pręta napinającego (tzw. truss rod) w gryfie, a jego płyta wierzchnia ma lżejsze ożebrowanie wachlarzowe. Założenie stalowych strun o naciągu 60–80 kg prowadzi do zwichrowania gryfu lub całkowitego zerwania mostka.

Gitara akustyczna – głośna i uniwersalna

Idealna do popu, rocka, bluesa czy country. Generuje donośny, jasny dźwięk. Wymaga budżetu rzędu 500–900 zł, a polecanymi modelami na start są m.in. Fender CD-60 czy Yamaha F310. Choć posiada węższy gryf niż gitara klasyczna, wysoki naciąg metalowych strun sprawia, że chwytanie akordów barowych (np. F-dur) jest na niej fizycznie najtrudniejsze dla początkujących.

Gitara elektryczna – najłatwiejsza fizycznie

Struny w gitarze elektrycznej są najcieńsze, co sprawia, że ich dociskanie wymaga najmniej siły. Należy jednak doliczyć koszt wzmacniacza. Na sam instrument trzeba przeznaczyć ok. 700–1200 zł. Wśród polecanych modeli znajdują się serie Squier Sonic/Affinity Stratocaster, Ibanez z serii Gio oraz Harley Benton ST-20/ST-62.

Pierwsze kroki po zakupie: regulacja i akcesoria

Większość fabrycznie nowych instrumentów budżetowych wymaga profesjonalnej regulacji lutniczej (tzw. setupu). Obejmuje ona ustawienie krzywizny gryfu, korektę wysokości siodełka i mostka oraz ustawienie menzury (intonacji). To właśnie setup decyduje o miękkości gry. Optymalna wysokość akcji strun w gitarze akustycznej nad 12. progiem to ok. 2,0–2,5 mm dla struny basowej E oraz ok. 1,5–2,0 mm dla wiolinowej E. Wyższa akcja powoduje ból dłoni i fałszowanie dźwięków.

Aby ułatwić sobie start, warto zmodyfikować fabryczne wyposażenie:

  • Struny: Do gitary akustycznej załóż komplety o mniejszym naciągu (tzw. "dziesiątki" 10-47 lub "jedenastki" 11-52 zamiast twardych 12-53). Do elektrycznej wybierz 9-42. Znacznie zredukuje to bolesność opuszków.
  • Kostki: Do ćwiczenia bić akordowych wybierz cienkie, elastyczne kostki (od 0,46 mm do 0,73 mm, np. nylonowe), które gładko przesuwają się po strunach i zapobiegają haczeniu.
  • Stroik: Elektroniczny tuner na klips to podstawa, ponieważ gra na nienastrojonym instrumencie psuje słuch.

Prawidłowa postawa i technika obu rąk

W klasycznej postawie edukacyjnej instrument spoczywa na lewym udzie, które jest uniesione na podnóżku (lub przy użyciu podgitarnika), a gryf skierowany jest pod kątem ok. 45 stopni w górę. Oparcie gitary na prawym udzie jest dopuszczalne w swobodnej pozycji rozrywkowej (folk/rock), jednak wymusza to większe zgięcie nadgarstka.

Kluczowa dla czystego dźwięku jest praca lewej ręki. Palce należy stawiać prostopadle na opuszce, tuż za metalowym prożkiem, a nie pośrodku progu ani na samym metalu. Redukuje to siłę potrzebną do docisku i eliminuje brzęczenie (fret buzz). Kciuk lewej ręki powinien spoczywać płasko na tylnej części gryfu (w połowie jego szerokości, naprzeciwko palca środkowego). Obejmowanie gryfu kciukiem od góry na samym początku nauki blokuje ruchomość dłoni.

W podręcznikach spotkasz się z konkretnymi oznaczeniami. Palce lewej ręki numeruje się od 1 do 4 (1 – wskazujący, 2 – środkowy, 3 – serdeczny, 4 – mały), a kciuk to T. Palce prawej ręki oznacza się literami: p (kciuk), i (wskazujący), m (środkowy), a (serdeczny).

Strojenie i czytanie tabulatur (TAB)

Standardowy strój 6-strunowej gitary to (od najgrubszej do najcieńszej struny): E2-A2-D3-G3-B3-E4, strojony do dźwięku referencyjnego A4 = 440 Hz. Uwaga na nazewnictwo: w polskiej tradycji muzycznej druga struna wiolinowa nazywana jest dźwiękiem H, a litera B oznacza dźwięk obniżony (Hb/Hes). Jednak w stroikach cyfrowych i notacji anglosaskiej (z której korzysta większość materiałów w sieci) używane jest wyłącznie oznaczenie B.

Najpopularniejszym sposobem zapisu muzyki gitarowej jest tabulatura. Składa się ona z 6 linii reprezentujących struny. Górna linia to najcieńsza struna E1, a dolna to najgrubsza E6. Cyfry umieszczone na liniach oznaczają numer progu, który należy docisnąć. Cyfra 0 oznacza uderzenie w pustą, niedociśniętą strunę.

Pierwsze akordy i ćwiczenia techniczne

Do zagrania większości piosenek rozrywkowych wystarczy opanowanie 8 podstawowych chwytów otwartych: E-moll, E-dur, A-moll, A-dur, C-dur, D-dur, D-moll i G-dur. Naukę zacznij od dwupalcowego E-moll czy A-moll. Akord C-dur zostaw na nieco później, ponieważ wymaga rozciągnięcia trzech palców na trzech różnych progach i omijania najgrubszej struny basowej. Prawdziwą barierą jest pełny akord F-dur wymagający poprzeczki barowej. Na początku zastąp go uproszczonymi wariantami: Fmaj7 lub tzw. "małym F" (gdzie poprzeczka dociska tylko dwie najcieńsze struny).

Podczas ćwiczeń prawej ręki skup się na podstawowych biciach gitarowych (strumming patterns). Ćwicz schematy rytmiczne (np. bicie ćwierćnutowe, tzw. ogniskowe), wykonując płynne ruchy nadgarstka w dół i w górę.

Wyrabianie techniki zacznij od ćwiczeń koordynacyjnych, takich jak "pajączek" (granie palcami 1-2-3-4 na kolejnych progach). Używaj metronomu – zacznij od bardzo wolnego tempa 50–60 BPM. Zwiększaj prędkość dopiero wtedy, gdy uzyskasz 100% czystości każdego dźwięku.

Najczęstsze błędy początkujących

Brak postępów najczęściej wynika z utrwalania złych nawyków. Do najpoważniejszych błędów należą:

  • Wyginanie nadgarstka pod nienaturalnym kątem i zbyt mocne ściskanie gryfu.
  • Odrywanie palców lewej ręki zbyt wysoko od podstrunnicy podczas zmiany pozycji.
  • Brak gry z metronomem, co prowadzi do problemów z poczuciem rytmu.
  • Próby strojenia instrumentu "na ucho" bez odpowiedniej wprawy.
  • Zbyt długie sesje ćwiczeniowe. Proces tworzenia się ochronnych zrogowaceń na skórze palców trwa od 2 do 4 tygodni. W tym czasie sesje nie powinny przekraczać 20–30 minut dziennie.

Najczęstsze pytania

Czy do gitary klasycznej mogę założyć metalowe struny?

Absolutnie nie. Gitara klasyczna nie posiada stalowego pręta napinającego w gryfie, a jej konstrukcja jest przystosowana do naciągu strun nylonowych (ok. 35–45 kg). Założenie strun metalowych (naciąg 60–80 kg) doprowadzi do trwałego zniszczenia instrumentu – zwichrowania gryfu lub wyrwania mostka.

Ile czasu bolą palce od grania na gitarze?

Proces adaptacji opuszków palców i tworzenia się na nich ochronnych zrogowaceń trwa przeciętnie od 2 do 4 tygodni regularnej gry. Aby zminimalizować ból, na początku ćwicz nie dłużej niż 20–30 minut dziennie i rozważ założenie cieńszych strun.

Dlaczego mój stroik pokazuje literę B zamiast H?

Większość stroików cyfrowych korzysta z notacji anglosaskiej, w której dźwięk odpowiadający polskiemu "H" oznaczany jest literą "B". Standardowy strój gitary na tunerze będzie więc wyglądał następująco: E-A-D-G-B-E.

Jak dbać o podstrunnicę i struny?

Po każdej grze przetrzyj struny suchą ściereczką z mikrofibry – wydłuży to ich żywotność nawet dwukrotnie. Jeśli Twoja gitara ma nielakierowaną podstrunnicę (np. z palisandru, hebanu lub lauru), 1–2 razy w roku zakonserwuj ją olejkiem cytrynowym, aby zapobiec wysychaniu i pękaniu drewna.

Dlaczego akordy barowe na gitarze akustycznej są takie trudne?

Wynika to z wysokiego naciągu metalowych strun. Mimo że gitara akustyczna ma węższy gryf niż klasyczna, dociśnięcie wszystkich strun jednym palcem (jak w akordzie F-dur) wymaga na niej użycia znacznie większej siły fizycznej.

A
Redakcja AkademiaGitary.pl
Serwis poświęcony gitarom, technice scenicznej oraz pasji do muzyki. Znajdziesz tu praktyczne poradniki, recenzje sprzętu i inspirujące historie ze świata estrady. O serwisie

Czytaj dalej