Najlepsi polscy gitarzyści – poznaj ikony, które ukształtowały brzmienie polskiego rocka

Najlepsi polscy gitarzyści to wirtuozi tacy jak Tadeusz Nalepa, Jan Borysewicz czy Grzegorz Skawiński, którzy zdefiniowali brzmienie rocka, bluesa i metalu w Polsce. Ich pozycja opiera się nie tylko na sympatii fanów, ale też na branżowych zestawieniach magazynów takich jak „Magazyn Gitarzysta”, „TopGuitar” czy historyczna „Gitara i Bas”. To oni przez dekady wprowadzali do polskiej muzyki innowacyjne techniki, które do dziś stanowią kanon dla kolejnych pokoleń muzyków.

Kto ukształtował brzmienie polskiego rocka i bluesa?

Kanon polskiej gitary opiera się na artystach, którzy wprowadzili zachodnie brzmienia za żelazną kurtynę. Tadeusz Nalepa (1943–2007) to absolutny pionier. Założył zespoły Blackout (1965) oraz Breakout (1968), a płyta Breakoutu Blues (1971) z utworem „Kiedy byłem małym chłopcem” uznawana jest za fundament polskiego blues-rocka. Jan Borysewicz, zanim w 1981 roku założył Lady Pank, w latach 1978–1981 był filarem Budki Suflera, dla której skomponował hity „Nie wierz nigdy kobiecie” i „Za ostatni grosz”. Od 1988 roku realizuje równolegle projekt solowy Jan Bo (debiutancka płyta Królowa ciszy), prezentując techniczne, rockowo-fusionowe oblicze.

Brzmienie rocka lat 80. i 90. zdefiniowali gitarzyści grupy Perfect. Ryszard Sygitowicz był kluczowym kompozytorem zespołu w okresie jego największych triumfów (1980–1982), autorem solówek w „Autobiografii” i „Objazdowym niemym kinie”, wielokrotnie nagradzanym tytułem Gitarzysty Roku w plebiscycie magazynu „Non Stop”. Z kolei Dariusz Kozakiewicz, muzyk legendarnego hardrockowego zespołu Test, nagrał kultową solówkę do piosenki „Kiedy byłem małym chłopcem” mając zaledwie 19 lat, a w latach 1997–2021 był głównym gitarzystą Perfectu. Filarami polskiego rocka są również Jerzy Styczyński – od 1979/1981 roku gitarzysta solowy Dżemu, twórca kanonicznych solówek w utworach „Wehikuł czasu”, „List do M.” czy „Sen o Victorii”.

Od rocka progresywnego po ekstremalny metal

Polska scena gitarowa to także bardziej złożone formy i ciężkie brzmienia. Apostolis Anthimos jest gitarzystą kultowego tria SBB (założonego w 1971 r. z Józefem Skrzekiem i Jerzym Piotrowskim), uznawanego na świecie za czołowego reprezentanta wschodnioeuropejskiego rocka progresywnego. W latach 90. hard rock kształtował Piotr Łukaszewski z zespołu IRA, odpowiedzialny za brzmienie przełomowych płyt Mój dom (1991) i 1993 rok, a później ceniony producent w Custom 34 Studio. Z kolei Grzegorz Skawiński, znany wcześniej z Kombi, w latach 1991–1994 prowadził zespół Skawalker, gdzie wypracował swój wirtuozerski, amerykański styl. Dopiero po dołączeniu Agnieszki Chylińskiej formacja ta przekształciła się w drapieżne O.N.A.

Polska wydała również muzyków metalowych o międzynarodowej renomie. Historię ciężkiego grania pisali:

• Andrzej Nowak (1959–2022) – założyciel i kompozytor TSA, pionierów polskiego heavy metalu (triumf na festiwalu w Jarocinie w 1981 r.), a później lider formacji Złe Psy.
• Wojciech Hoffmann – lider grupy Turbo (powstałej w 1980 r.), który zdefiniował styl polskiego speed i heavy metalu na albumach Dorosłe dzieci (1982) oraz Kawaleria Szatana (1986).
• Dariusz „Popcorn” Popowicz – twórca potężnych riffów, które stanowiły filar brzmienia thrashmetalowego Acid Drinkers (od końca 2020 roku zespół pozostaje w stanie zawieszenia).
• Robert „Litza” Friedrich – wszechstronny muzyk znany z projektów takich jak Acid Drinkers, Kazik na Żywo, 2Tm2,3 czy Luxtorpeda.
• Piotr „Peter” Wiwczarek – lider Vader (od 1983 r.), ikona ekstremalnego metalu i jeden z pierwszych polskich muzyków, którzy osiągnęli długofalowy sukces w USA, Japonii i Europie Zachodniej.
• Wacław „Vogg” Kiełtyka – lider techniczno-deathmetalowego Decapitated, który zyskał światową renomę, a w latach 2019–2024 był gitarzystą koncertowym amerykańskiej legendy groove metalu, Machine Head.

Mistrzowie jazzu, bluesa i wirtuozi sesyjni

Scena gitarowa w Polsce to mozaika stylistyczna, w której ogromną rolę odgrywają muzycy związani z jazzem, bluesem i muzyką akustyczną. Jarosław Śmietana (1951–2013) był liderem formacji Extra Ball i najwybitniejszą postacią polskiej gitary jazzowo-bluesowej, pośmiertnie uhonorowaną Złotym Fryderykiem (2015). Zupełnie inne podejście zaprezentował Wojciech Waglewski (lider Voo Voo od 1985 r., wcześniej Osjan), kreując unikalny styl oparty na minimalizmie, transowości i elementach etno/world music.

Wśród czołowych wirtuozów i muzyków sesyjnych wyróżniają się Marek Raduli, który w latach 1993–2003 był solowym gitarzystą Budki Suflera (współtworzył diamentowy album Nic nie boli, tak jak życie) i cenionym wykładowcą m.in. w Muzycznej Owczarni, oraz Jacek Królik – współtwórca projektów Chłopcy z Placu Broni, Brathanki czy Giganci Gitary. Ważną postacią jest również Leszek Cichoński, który od 2003 roku organizuje we Wrocławiu Gitarowy Rekord Świata. Co roku 1 maja na Rynku tysiące instrumentalistów gra utwór „Hey Joe” Jimiego Hendrixa (w 2023 r. padł rekord 7967 gitar). Z kolei międzynarodowym symbolem młodego pokolenia jest Marcin Patrzałek, łączący technikę fingerstyle z elementami perkusyjnymi i adaptacjami klasyki (m.in. Beethovena czy Led Zeppelin) na światowych scenach.

Jakie techniki definiują polskie solówki?

Unikalne brzmienie polskich gitarzystów to wynik łączenia globalnych wzorców z konkretnymi technikami artykulacyjnymi. Podstawą ekspresji w muzyce rockowej są bending (podciąganie strun) oraz vibrato, a płynność frazowania zapewnia hammer-on/pull-off (legato). Kluczową techniką budującą mocne, akordowe zagrywki są double stops (dwudźwięki w stylu Chucka Berry'ego i Hendrixa), które w Polsce spopularyzowali m.in. Tadeusz Nalepa i Leszek Cichoński. W blues-rocku, szczególnie u Nalepy i Jerzego Styczyńskiego, często pojawia się technika slide (bottleneck).

Wirtuozi rocka i metalu, tacy jak Grzegorz Skawiński czy Wojciech Hoffmann, chętnie sięgali po tapping (wydobywanie dźwięków poprzez uderzanie palcami prawej ręki w progi) oraz sweeping, co pozwalało na granie niezwykle szybkich i skomplikowanych melodycznie fraz. Z kolei fingerstyle, czyli gra palcami zamiast kostką, choć kojarzona głównie z gitarą akustyczną, jest z powodzeniem stosowana przez współczesnych wirtuozów, takich jak Marcin Patrzałek, do tworzenia bogatych, perkusyjno-harmonicznych aranżacji.