Start › Instrumenty i sprzęt
Instrumenty i sprzęt

Jaka gitara na początek? Kompleksowy poradnik wyboru pierwszego instrumentu

Jaka gitara na początek? Kompleksowy poradnik wyboru pierwszego instrumentu

Wybór pierwszej gitary uzależniony jest od Twoich preferencji muzycznych, wieku oraz budżetu, który w przypadku bezpiecznego, nowego instrumentu powinien wynosić od 400 do 1500 złotych. Na start najczęściej polecana jest gitara akustyczna ze względu na uniwersalność, choć dla osób obawiających się bólu palców świetną alternatywą będzie gitara klasyczna z miękkimi strunami. W tym poradniku znajdziesz sprawdzone modele, przedziały cenowe oraz parametry techniczne, które pozwolą Ci uniknąć zakupu nienadającego się do gry sprzętu.

Gitara klasyczna, akustyczna czy elektryczna – co wybrać na start?

Podstawowe pytanie dotyczy rodzaju instrumentu. Każdy z trzech głównych typów ma swoją specyfikę, która wpływa na komfort nauki i rodzaj muzyki. Gitara klasyczna charakteryzuje się miękkimi, nylonowymi strunami, które generują naciąg rzędu zaledwie 35-40 kg. Są one znacznie łagodniejsze dla opuszków palców niż struny metalowe. Instrument ten posiada płaski gryf o szerokości ok. 52 mm przy siodełku. Choć ułatwia to precyzyjne trafianie w pojedyncze struny, dla początkujących dorosłych i młodzieży tak szeroki gryf bardzo utrudnia łapanie pełnych chwytów akordowych i akordów barowych. Ciepłe brzmienie klasyka idealnie pasuje do muzyki klasycznej, flamenco czy poezji śpiewanej.

Gitara akustyczna to najpopularniejszy wybór na start. Posiada metalowe struny (łączny naciąg to ok. 65-80 kg), które dają głośny, jasny i donośny dźwięk, znany z piosenek popowych, rockowych czy folkowych. Gra na niej wymaga na początku więcej siły, ale smukły, zaokrąglony gryf o szerokości najczęściej 43 mm (zakres 42-44 mm) znacznie ułatwia łapanie akordów w porównaniu do gitary klasycznej. Należy w tym miejscu podkreślić absolutnie kluczową zasadę: obowiązuje bezwzględny zakaz zakładania strun metalowych na gitarę klasyczną. Klasyki nie posiadają ożebrowania ani pręta nośnego przystosowanego do sił naciągu rzędu 80 kg. Taka zamiana prowadzi zazwyczaj do trwałego wygięcia gryfu lub wyrwania przyklejanego mostka.

Gitara elektryczna kusi możliwościami brzmieniowymi. Jej największą zaletą dla początkujących jest wąski gryf (ok. 42-43 mm) i bardzo niska akcja strun, co sprawia, że dociskanie ich do progów nie wymaga dużej siły. Bez podłączenia do nagłośnienia jest bardzo cicha, co pozwala na ćwiczenia bez przeszkadzania domownikom. To idealny wybór dla fanów rocka, metalu, bluesa i jazzu.

Ile kosztuje pierwsza gitara i jakich modeli szukać?

Wybór odpowiedniej gitary nie powinien opierać się wyłącznie na wyglądzie. Wszystko poniżej 300-350 zł za nowy instrument to najczęściej nienadające się do regulacji wyroby niskiej jakości. Aby proces nauki nie był frustrujący, warto celować w sprawdzone standardy rynkowe:

  • Gitara klasyczna (budżet 400-800 zł): najczęściej rekomendowane modele to Yamaha C40, Yamaha C30M, Admira Juanita oraz seria Valencia VC200/VC300.
  • Gitara akustyczna (budżet 500-1000 zł): warto zwrócić uwagę na takie klasyki jak Cort AD810, Yamaha F310, Fender CD-60 czy Epiphone DR-100.
  • Gitara elektryczna (budżet 800-1500 zł za gitarę, 1400-2200 zł za zestaw): sprawdzone serie na start to Squier Sonic lub Affinity (marka Fender), Ibanez z serii Gio (np. GRX40, GRG121DX), Yamaha Pacifica 012/112V oraz seria Harley Benton ST/SC.

Jak dobrać rozmiar i kształt pudła rezonansowego?

Dopasowanie wielkości instrumentu do gabarytów grającego jest kluczowe dla komfortu i prawidłowej postawy. Pełna skala rozmiarów gitar klasycznych prezentuje się następująco:

  • Rozmiar 1/4: dla dzieci w wieku 4-6 lat (wzrost 100-115 cm).
  • Rozmiar 1/2: dla dzieci w wieku 6-8 lat (wzrost 115-135 cm).
  • Rozmiar 3/4: dla dzieci w wieku 8-11 lat (wzrost 135-150 cm).
  • Rozmiar 7/8: tzw. rozmiar damski/młodzieżowy, idealny dla osób o wzroście 150-165 cm.
  • Rozmiar 4/4: standardowy, pełny rozmiar dla osób od ok. 160-165 cm wzrostu.

W przypadku gitar akustycznych liczy się kształt pudła. Najpopularniejszy to Dreadnought – duży korpus oferujący mocny bas i dużą głośność. Jeśli jednak taki rozmiar jest nieporęczny, popularne są mniejsze pudła: Concert / Grand Concert, Auditorium (OOO/OM) o zrównoważonym paśmie i węższej talii, a także Parlor – bardzo kompaktowy korpus, który świetnie sprawdza się do gry palcami.

Prawidłowa akcja strun i pierwsza regulacja u lutnika

Wysokość strun nad podstrunnicą (akcja) bezpośrednio przekłada się na siłę, jakiej trzeba użyć do wydobycia czystego dźwięku. Większość instrumentów w cenie budżetowej opuszcza fabrykę z bezpieczną, czyli zbyt wysoką akcją strun. Dlatego nowa gitara często wymaga tzw. pierwszego setupu u lutnika lub w serwisie sklepowym, który obejmuje korektę siodełka, mostka, progów oraz regulację pręta napinającego (truss rod).

Pręt napinający występuje standardowo w gitarach elektrycznych i akustycznych, umożliwiając regulację krzywizny gryfu przy zmianie grubości strun lub wahaniach wilgotności. Tradycyjne gitary klasyczne są go pozbawione (pojawia się jedynie w niektórych nowoczesnych modelach budżetowych). Ze względu na różną specyfikę drgań strun, prawidłowa akcja na 12. progu różni się w zależności od instrumentu:

Rodzaj gitary Struna basowa E6 (gruba) Struna wiolinowa E1 (cienka)
Gitara klasyczna (większa amplituda drgań nylonu) ok. 3,5 - 4,0 mm ok. 2,5 - 3,0 mm
Gitara akustyczna ok. 2,0 - 2,5 mm ok. 1,5 - 2,0 mm
Gitara elektryczna ok. 1,5 - 1,8 mm (do 2,0 mm) ok. 1,0 - 1,5 mm

Drewno, budowa i mechanika – lity top czy sklejka?

W gitarach akustycznych i klasycznych ogromne znaczenie ma płyta wierzchnia (top), która działa jak membrana głośnika. W tańszych modelach wykonuje się ją z laminatu (sklejki). Laminat cechuje się wyższą odpornością na wahania wilgotności i temperatury, co jest plusem dla początkujących. Znacznie pełniejszy rezonans oferują jednak gitary z litą płytą wierzchnią (często oznaczane jako "Solid Top"), które dodatkowo dojrzewają brzmieniowo wraz z upływem czasu. Najczęściej stosuje się świerk (brzmienie jasne, dynamiczne) lub cedr (brzmienie cieplejsze, ciemniejsze). Boki i tył pudła wykonuje się m.in. z mahoniu (ciepły dźwięk, podkreślony środek) lub palisandru (mocny bas i wyrazista góra).

Warto również zwrócić uwagę na klucze gitarowe. W gitarach akustycznych i elektrycznych stosuje się najczęściej zamknięte, olejowe klucze maszynkowe, które są odporne na brud i trzymają smarowanie. W gitarach klasycznych mechanizmy są otwarte i wymagają okresowego czyszczenia.

Gitara elektryczna dla początkujących – przetworniki i nagłośnienie

W gitarach elektrycznych na pierwszy plan wysuwa się elektronika. Najważniejszym elementem kształtującym brzmienie są przetworniki. Układy typu Single-Coil (S-S-S) generują jasne, szkliste brzmienie, lecz są podatne na przydźwięki i szumy sieciowe. Przetworniki typu Humbucker (H-H lub H-S-S) redukują szumy i znacznie lepiej sprawdzają się w przesterowanych brzmieniach rockowych i metalowych.

Początkujący gitarzysta elektryczny nie musi od razu kupować dużego, tradycyjnego wzmacniacza (pieca). Popularnymi i tańszymi rozwiązaniami do ćwiczeń w domu są miniaturowe wzmacniacze słuchawkowe wpinane bezpośrednio w gniazdo gitary (np. Vox amPlug, Fender Mustang Micro) lub interfejsy audio podłączane do komputera czy telefonu.

Niezbędne akcesoria gitarowe na start

Zakup gitary to dopiero początek. Aby nauka była efektywna, a instrument bezpieczny, należy wyposażyć się w kilka podstawowych dodatków:

  • Elektroniczny tuner na klips (lub darmowa aplikacja na telefon) – nastrojona gitara to absolutna podstawa.
  • Pokrowiec (gig bag) – chroni instrument przed uderzeniami, kurzem i gwałtownymi zmianami temperatur.
  • Zestaw kostek do gry – warto kupić kostki o różnej grubości (od cienkich 0,60 mm do twardszych 1,0 mm), by sprawdzić własne preferencje.
  • Stabilny statyw lub wieszak ścienny – bezpieczne miejsce do przechowywania gitary, które zachęca do częstszych ćwiczeń.
  • Kabel instrumentalny (jack-jack) – niezbędny w przypadku zakupu gitary elektrycznej.

Najczęstsze pytania

Czy mogę założyć metalowe struny do gitary klasycznej?

Absolutnie nie. Struny metalowe generują naciąg rzędu 65-80 kg, podczas gdy nylonowe w klasyku to zaledwie 35-40 kg. Założenie strun stalowych na gitarę klasyczną, która nie posiada pręta nośnego ani odpowiedniego ożebrowania, doprowadzi do trwałego wygięcia gryfu lub wyrwania mostka.

Ile wydać na pierwszą gitarę, żeby nie kupić zabawki?

Należy unikać nowych instrumentów kosztujących poniżej 300-350 zł, gdyż często nie nadają się one do prawidłowej regulacji. Przyzwoita gitara klasyczna na start to wydatek 400-800 zł, akustyczna 500-1000 zł, a elektryczna 800-1500 zł.

Co to jest pręt napinający (truss rod)?

To metalowy pręt umieszczony wewnątrz gryfu, który umożliwia regulację jego krzywizny, np. przy zmianie grubości strun. Występuje on standardowo w gitarach akustycznych i elektrycznych. Tradycyjne gitary klasyczne z reguły go nie posiadają.

Dlaczego gitara ze sklepu jest niewygodna w grze?

Większość budżetowych instrumentów opuszcza fabrykę z celowo podwyższoną akcją strun, aby uniknąć brzęczenia w transporcie. Taka gitara wymaga tzw. pierwszego setupu lutniczego, czyli korekty siodełka, mostka i pręta napinającego, co znacznie obniża struny i ułatwia grę.

Czy do gitary elektrycznej muszę kupić duży wzmacniacz?

Nie. Do domowych ćwiczeń świetnie sprawdzają się miniaturowe wzmacniacze słuchawkowe, które wpina się bezpośrednio w gniazdo gitary, lub interfejsy audio USB pozwalające na grę i nagrywanie z wykorzystaniem komputera lub telefonu.

A
Redakcja AkademiaGitary.pl
Serwis poświęcony gitarom, technice scenicznej oraz pasji do muzyki. Znajdziesz tu praktyczne poradniki, recenzje sprzętu i inspirujące historie ze świata estrady. O serwisie

Czytaj dalej