Najsłynniejsze gitarzystki w historii muzyki. Kobiety, które zdominowały scenę rockową.
Najsłynniejsze gitarzystki w historii, takie jak Sister Rosetta Tharpe, Joan Jett, Nancy Wilson czy Jennifer Batten, nie tylko zdefiniowały brzmienie rocka, ale też wprowadziły innowacyjne techniki gry i doczekały się własnych, sygnowanych instrumentów. Kobiety od dekad kształtują scenę muzyczną, przechodząc drogę od marginalizowanych artystek do liderek najważniejszych branżowych zestawień. Dowiedz się, które instrumentalistki miały największy wpływ na rozwój muzyki gitarowej i jakiego sprzętu używały.
Kto wynalazł rock'n'rolla i jak zmieniała się reprezentacja kobiet?
Historia muzyki gitarowej przez lata pomijała kluczowy wkład kobiet. Tymczasem to nagrany w 1944 roku utwór "Strange Things Happening Every Day" w wykonaniu Sister Rosetty Tharpe jest uznawany przez muzykologów i archiwa Smithsonian za jeden z pierwszych utworów rock'n'rollowych w historii. Artystka, grająca m.in. na modelu Gibson SG Custom z 1961 roku, szokowała publiczność wirtuozerią wyprzedzającą swoje czasy. Mimo to, do Rock and Roll Hall of Fame w kategorii "Early Influence" została włączona oficjalnie dopiero pośmiertnie, w 2018 roku.
Przez dekady branża muzyczna marginalizowała instrumentalistki. Dobrze obrazuje to ranking "100 Greatest Guitarists" magazynu Rolling Stone z 2003 roku, w którym znalazły się zaledwie dwie kobiety: Joni Mitchell i Joan Jett. Sytuacja uległa drastycznej zmianie w zaktualizowanym zestawieniu "250 Greatest Guitarists of All Time" z 2023 roku, gdzie redakcja uwzględniła już niemal 50 artystek, w tym m.in. St. Vincent, Sister Rosettę Tharpe, Mdou Moctar, Tracy Chapman czy Susan Tedeschi. Na tę zmianę wpłynęły nie tylko pionierki lat 70., ale też ruch Riot Grrrl z lat 90. i artystki takie jak Carrie Brownstein (Sleater-Kinney), PJ Harvey, Courtney Love (Hole) oraz Poison Ivy (Kristy Wallace). Ta ostatnia, jako współzałożycielka The Cramps, zdefiniowała brzmienie psychobilly i punk-rockabilly, grając na pustokorpusowej gitarze Gretsch 6120 z 1958 roku.
Jak powstał zespół The Runaways i co osiągnęły Joan Jett oraz Lita Ford?
Przełomem dla kobiet w muzyce gitarowej było powstanie pod koniec 1975 roku w Los Angeles zespołu The Runaways. Z inicjatywy perkusistki Sandy West i Joan Jett, przy udziale producenta Kima Fowleya, narodziła się jedna z pierwszych wyłącznie kobiecych formacji grających hard rock i punk. W jej składzie znalazły się dwie przyszłe ikony, które udowodniły, że kobiety potrafią grać z technicznym zacięciem.
Po rozpadzie grupy obie gitarzystki odniosły spektakularne sukcesy solowe:
- Joan Jett: Rozpoczęła karierę z zespołem The Blackhearts (wprowadzonym do Rock and Roll Hall of Fame w 2015 roku). Jej największym sukcesem był wydany pod koniec 1981 roku album "I Love Rock 'n' Roll" i pochodzący z niego utwór tytułowy. Charakterystycznym instrumentem Jett od czasów The Runaways był zmodyfikowany Gibson Melody Maker z 1977 roku z jednym przetwornikiem typu humbucker, który doczekał się oficjalnej sygnatury.
- Lita Ford: Rozwinęła karierę w nurcie glam metalu i hard rocka lat 80. Zasłynęła solówkami granymi na gitarach B.C. Rich Warlock, co słychać m.in. w przebojach "Kiss Me Deadly" oraz duecie z Ozzym Osbourne'em "Close My Eyes Forever".
Nancy Wilson – jaką rolę odegrała w historii zespołu Heart?
W panteonie największych gitarzystek szczególne miejsce zajmuje Nancy Wilson. Choć często uchodzi za twarz zespołu Heart, nie była jego założycielką. Grupę na przełomie lat 60. i 70. (pod nazwami The Army i White Heart) założyli Steve Fossen i Roger Fisher. W 1971 roku dołączyła do nich wokalistka Ann Wilson, a Nancy zasiliła skład dopiero w 1974 roku, stając się kluczową kompozytorką klasycznego składu.
To jej innowacyjne podejście zdefiniowało unikalne brzmienie Heart. Wilson mistrzowsko łączyła partie gitary akustycznej i elektrycznej w ramach jednego utworu, co słychać w kultowych intro do "Crazy on You", potężnych riffach w "Barracuda" czy balladzie "Dog & Butterfly". Jej wkład w muzykę został doceniony przez producentów sprzętu – w 2021 roku koncern Gibson zaprezentował oficjalny model sygnowany Epiphone Nancy Wilson Fanatic, oparty na rzadkim kształcie Nighthawk.
Które gitarzystki grały z Michaelem Jacksonem i Alice Cooperem?
Współpraca z największymi gwiazdami popu i rocka to kolejny obszar, w którym gitarzystki zaznaczyły swoją obecność. Wbrew powszechnemu przekonaniu, najważniejszą instrumentalistką w karierze Michaela Jacksona nie była Orianthi, lecz Jennifer Batten. To ona grała jako główna gitarzystka na trzech pełnych, ogólnoświatowych trasach Króla Popu: Bad (1987–1989), Dangerous (1992–1993) oraz HIStory (1997), a także wystąpiła podczas Super Bowl XXVII w 1993 roku.
Z kolei australijska gitarzystka Orianthi została wybrana przez Jacksona do planowanej trasy "This Is It". Koncerty te jednak nigdy się nie odbyły z powodu nagłej śmierci artysty w czerwcu 2009 roku. Po odwołaniu trasy Orianthi wydała solowy przebój "According to You" (2009), a w latach 2011–2014 grała jako główna gitarzystka w zespole Alice Coopera. Artystka od lat związana jest z marką PRS Guitars, która wydała jej sygnowane modele SE Orianthi oraz Custom 24.
Gdy Orianthi opuściła zespół Alice Coopera, jej miejsce zajęła Nita Strauss. Ta amerykańska gitarzystka błyskawicznie zdobyła uznanie fanów ciężkiego grania. Jej styl to połączenie nowoczesnego metalu z wpływami neoklasycznymi. Strauss stała się czołową postacią współczesnej sceny rockowo-metalowej, obok takich artystek jak Sophie Lloyd.
Sygnowane modele i innowacje techniczne – jak artystki zmieniały sprzęt?
Przez dziesięciolecia producenci sprzętu muzycznego rzadko tworzyli gitary sygnowane nazwiskami kobiet. Sytuacja zmieniła się, gdy instrumentalistki zaczęły wprowadzać własne innowacje techniczne i udowadniać swoją wartość rynkową.
| Artystka | Innowacja lub model sygnowany | Znaczenie dla muzyki gitarowej |
|---|---|---|
| Bonnie Raitt | Fender Custom Shop Bonnie Raitt Stratocaster (1996) | Ikona techniki slide. Pierwsza kobieta w historii, dla której Fender stworzył oficjalną sygnaturę. |
| Joni Mitchell | Ponad 50 unikalnych strojów otwartych (open tunings) | Zrewolucjonizowała grę na gitarze akustycznej. Szukała nowych strojów z powodu osłabienia lewej dłoni po przebytej w dzieciństwie chorobie polio. |
| Nita Strauss | Ibanez JIVA (2018) | Pierwsza kobieta w 60-letniej historii marki Ibanez, która otrzymała własny sygnowany model gitary elektrycznej. |
| St. Vincent (Annie Clark) | Ernie Ball Music Man St. Vincent (2016) | Autorski model zaprojektowany specjalnie z myślą o ergonomii, niskiej wadze i dopasowaniu do kobiecej anatomii klatki piersiowej. |
| Gabriela Quintero | Technika perkusyjna + rasgueado | Wprowadziła do rocka unikalną technikę perkusyjnego uderzania w pudło gitary klasycznej połączoną z tradycyjnym flamenco. |
| Kaki King | Slap i oburęczny tapping na gitarze akustycznej | Uznana przez Rolling Stone za jedną z "nowych bogiń gitary" dzięki popularyzacji perkusyjnego fingerstyle'u. |
| Charo | Wirtuozeria gitary klasycznej | Aktorka estradowa, która w rzeczywistości była wybitną uczennicą Andrésa Segovii. Dwukrotnie zdobyła tytuł "Najlepszego Gitarzysty Flamenco" magazynu Guitar Player. |
Najczęstsze pytania
Kto jest nazywany matką chrzestną rock'n'rolla?
Tytuł ten należy do Sister Rosetty Tharpe. Jej utwór "Strange Things Happening Every Day" z 1944 roku jest uznawany za jedno z pierwszych nagrań rock'n'rollowych w historii. W 2018 roku została pośmiertnie wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame.
Która gitarzystka jako pierwsza otrzymała sygnowany model Fendera?
Pierwszą kobietą, dla której marka Fender stworzyła oficjalny model sygnowany, była Bonnie Raitt. Jej autorski Fender Custom Shop Stratocaster zadebiutował w 1996 roku.
Dlaczego Joni Mitchell stosowała nietypowe strojenia gitary?
Joni Mitchell opracowała ponad 50 unikalnych, otwartych strojów gitarowych (open tunings), co wynikało z konieczności dostosowania techniki gry do osłabienia lewej dłoni, będącego skutkiem przebytej w dzieciństwie choroby polio.
Kto był główną gitarzystką Michaela Jacksona na jego największych trasach?
Główną gitarzystką Michaela Jacksona była Jennifer Batten. Grała z nim przez 10 lat podczas trzech światowych tras koncertowych: Bad, Dangerous oraz HIStory, a także wystąpiła na słynnym koncercie podczas Super Bowl w 1993 roku.
Na jakiej gitarze gra Joan Jett?
Charakterystycznym instrumentem Joan Jett od czasów występów w zespole The Runaways jest zmodyfikowany Gibson Melody Maker z 1977 roku, wyposażony w jeden przetwornik typu humbucker. Gitara ta doczekała się później oficjalnej sygnatury producenta.


